اگر برای اندازه گیری مقاومت مدار یا قطعات الکترونیکی جستجو کرده باشید، احتمالا با دو نام اهم متر و مولتی متر روبه رو شده اید. هر دو دستگاه می توانند برای اندازه گیری مقاومت استفاده شوند، اما از نظر کاربرد و امکانات یکسان نیستند.
به زبان ساده، اهم متر یک ابزار تخصصی برای اندازه گیری مقاومت الکتریکی است، اما مولتی متر یک دستگاه چندکاره است که علاوه بر مقاومت، پارامترهایی مانند ولتاژ و جریان را نیز اندازه گیری می کند.در کارهای برق و الکترونیک، تفاوت این دو بیشتر زمانی اهمیت پیدا می کند که بخواهید بدانید برای یک اندازه گیری مشخص، چه دستگاهی مناسب تر است.
اهم متر چیست؟
اهم متر وسیله ای است که برای اندازه گیری مقاومت الکتریکی بر حسب اهم (Ω) طراحی شده است.این دستگاه با اعمال یک ولتاژ یا جریان کوچک به مدار یا قطعه و بررسی پاسخ آن، مقدار مقاومت را محاسبه می کند. نتیجه اندازه گیری معمولا روی نمایشگر دیجیتال یا در مدل های قدیمی تر با عقربه نمایش داده می شود.
اهم متر می تواند برای بررسی مقاومت قطعات و مسیرهای مختلف در مدار استفاده شود، از جمله:
- مقاومت های الکترونیکی
- سیم و کابل
- مسیرهای مدار
- بعضی سنسورها
- سیم پیچ ها
- اتصالات و مسیرهایی که احتمال قطعی یا وجود مقاومت غیرعادی در آنها وجود دارد
در تعمیرات و عیب یابی، با اندازه گیری مقاومت می توان متوجه شد یک مسیر یا قطعه دارای مقدار مقاومت مورد انتظار هست یا خیر. برای مثال، اندازه گیری مقاومت یک سیم می تواند به تشخیص قطعی آن کمک کند و بررسی مقاومت سیم پیچ یا بعضی سنسورها نیز می تواند اطلاعات اولیه ای درباره وضعیت آنها در اختیار تکنسین قرار دهد.
مولتی متر چیست؟
مولتی متر در واقع یک دستگاه اندازه گیری چندمنظوره است. بسته به مدل، می تواند چندین کمیت الکتریکی را اندازه گیری کند.
یک مولتی متر دیجیتال ممکن است قابلیت اندازه گیری موارد زیر را داشته باشد:
- ولتاژ AC و DC
- جریان AC و DC
- مقاومت
- تست پیوستگی
- تست دیود
در مدل های پیشرفته تر، امکاناتی مانند اندازه گیری ظرفیت خازن، فرکانس، دما، Duty Cycle و حتی قابلیت هایی مانند True RMS نیز وجود دارد.به همین دلیل، برای بیشتر تکنسین های برق و الکترونیک، مولتی متر کاربرد بسیار بیشتری نسبت به یک اهم متر مستقل دارد.
تفاوت اهم متر و مولتی متر در چیست؟
مهم ترین تفاوت این دو دستگاه در تعداد کمیت هایی است که اندازه گیری می کنند.
| ویژگی |
اهم متر |
مولتی متر |
| اندازه گیری مقاومت |
دارد |
دارد |
| اندازه گیری ولتاژ |
معمولا ندارد |
دارد |
| اندازه گیری جریان |
معمولا ندارد |
دارد |
| تست پیوستگی |
بسته به مدل |
معمولا دارد |
| تست دیود |
معمولا ندارد |
در بسیاری از مدل ها دارد |
| اندازه گیری خازن |
ندارد |
در بسیاری از مدل ها دارد |
| اندازه گیری فرکانس |
ندارد |
در مدل های خاص دارد |
| کاربرد اصلی |
اندازه گیری مقاومت |
اندازه گیری چند پارامتر |
| مناسب برای |
کار تخصصی مقاومت |
برق، الکترونیک و تعمیرات |
بنابراین می توان گفت هر مولتی متر دارای حالت اندازه گیری مقاومت، عملا می تواند نقش یک اهم متر را برای اندازه گیری مقاومت ایفا کند؛ اما هر اهم متر، امکانات یک مولتی متر را ندارد.
آیا می توان از مولتی متر به جای اهم متر استفاده کرد؟
در بیشتر کارهای معمول، بله.
اگر هدف شما فقط اندازه گیری مقاومت یک قطعه یا بررسی پیوستگی یک سیم باشد، یک مولتی متر دیجیتال مناسب کاملا می تواند این کار را انجام دهد.برای مثال، هنگام تعمیر یک برد الکترونیکی ممکن است ابتدا بخواهید مقاومت یک قطعه را بررسی کنید، سپس ولتاژ مدار را اندازه بگیرید و در مرحله بعد یک مسیر را از نظر اتصال یا قطعی تست کنید.
در این شرایط داشتن مولتی متر باعث می شود نیازی به چند دستگاه جداگانه نداشته باشید.
آموزش اندازه گیری مقاومت با مولتی متر
برای اندازه گیری مقاومت، ابتدا باید دستگاه را روی حالت Ω قرار دهید.
۱. مدار را خاموش کنید
قبل از اندازه گیری مقاومت، مدار باید خاموش و تا حد امکان از منبع تغذیه جدا باشد.
اندازه گیری مقاومت در مدار دارای ولتاژ می تواند باعث نمایش مقدار اشتباه شود و در بعضی شرایط به دستگاه یا مدار آسیب بزند.
۲. پراب ها را به مولتی متر وصل کنید
پراب مشکی را به ورودی COM و پراب قرمز را به ورودی مربوط به اندازه گیری ولتاژ و مقاومت متصل کنید.
در این مرحله حتما به علامت های روی مولتی متر توجه کنید؛ محل ورودی پراب ممکن است در مدل های مختلف متفاوت باشد.
۳. حالت مقاومت را انتخاب کنید
سلکتور مولتی متر را روی علامت Ω قرار دهید.
اگر مولتی متر شما Auto Range باشد، معمولا نیازی به انتخاب رنج ندارید و دستگاه محدوده مناسب را به صورت خودکار انتخاب می کند.
در مولتی مترهای Manual Range باید رنج مناسب را انتخاب کنید.
۴. پراب ها را به دو سر قطعه بزنید
دو پراب را به دو طرف مقاومتی که می خواهید اندازه بگیرید متصل کنید.
برای یک مقاومت جدا از مدار، مقدار نمایش داده شده باید تقریبا با مقدار نامی مقاومت مطابقت داشته باشد؛ البته تلورانس مقاومت و دقت مولتی متر را نیز باید در نظر گرفت.
هنگام تست مقاومت چه اشتباهاتی رایج است؟
یکی از اشتباهات رایج، اندازه گیری مقاومت در حالی است که مدار هنوز به منبع تغذیه متصل است.
اشتباه دیگر این است که کاربر انتظار دارد مقدار مقاومت یک قطعه روی برد دقیقا با مقدار نوشته شده روی آن یکسان باشد. در مدارهای واقعی، قطعات دیگر نیز ممکن است در مسیر اندازه گیری قرار داشته باشند و باعث تغییر مقدار خوانده شده شوند.
همچنین در مقاومت های با مقدار بالا، تماس دست با قسمت فلزی پراب یا پایه قطعه می تواند روی نتیجه اثر بگذارد.
اگر مقدار نمایشگر OL یا علامت مشابه آن را نشان دهد، معمولا به این معنی است که مقاومت از محدوده انتخاب شده بیشتر است یا مسیر مورد بررسی قطع است؛ تفسیر دقیق آن به مدل مولتی متر بستگی دارد.
تفاوت اهم متر با حالت تست مقاومت مولتی متر
از نظر اصل اندازه گیری، تفاوت اساسی بین یک اهم متر و بخش اندازه گیری مقاومت یک مولتی متر وجود ندارد. هر دو برای تعیین مقاومت از رابطه بین ولتاژ و جریان استفاده می کنند.
تفاوت اصلی در این است که مولتی متر این قابلیت را در کنار چندین قابلیت اندازه گیری دیگر ارائه می دهد.
به همین دلیل اگر برای کارگاه، تعمیرات یا فعالیت های روزمره برق و الکترونیک به دنبال یک دستگاه کاربردی هستید، معمولا خرید یک مولتی متر مناسب منطقی تر از تهیه یک اهم متر جداگانه است.
برای برقکار یا تعمیرکار الکترونیک کدام بهتر است؟
برای یک برقکار، مولتی متر به دلیل امکان اندازه گیری ولتاژ، جریان، مقاومت و تست پیوستگی کاربرد بسیار بیشتری دارد.برای تعمیرکار برد نیز مولتی متر معمولا انتخاب مناسب تری است، چون در فرآیند عیب یابی ممکن است لازم باشد مقاومت مسیرها، ولتاژ نقاط مختلف، دیودها و اتصال بین مسیرها بررسی شود.
اگر اندازه گیری مقاومت تنها وظیفه مورد نظر شماست و به قابلیت های دیگر احتیاج ندارید، اهم متر تخصصی می تواند گزینه قابل بررسی باشد؛ اما برای استفاده عمومی، مولتی متر انتخاب کامل تری است.همیشه قبل از خرید مولتی متر به استفاده ای که از آن دارید دقت کنید تا انتخاب بهترین داشته باشید.
جمع بندی
اهم متر برای اندازه گیری مقاومت طراحی شده است، اما مولتی متر علاوه بر مقاومت، قابلیت اندازه گیری چندین پارامتر الکتریکی دیگر را نیز دارد.اگر فقط مقاومت را اندازه می گیرید، اهم متر می تواند نیاز شما را برطرف کند. اما برای بیشتر کاربردهای برق، الکترونیک، تعمیرات و عیب یابی، مولتی متر به دلیل داشتن چندین حالت اندازه گیری، انتخاب کاربردی تری است.
در تجهیزات اندازه گیری دارمکو نیز هنگام انتخاب مولتی متر بهتر است ابتدا مشخص کنید قرار است دستگاه را برای برق صنعتی، تعمیر برد، الکترونیک، خودرو یا اندازه گیری های عمومی استفاده کنید؛ چون مشخصات مورد نیاز در هر کاربرد متفاوت است.
مقالات مشابه