ترمومتر پزشکی یا تبسنج، یک نوع خاص از ترمومتر است که برای اندازهگیری دمای بدن انسان طراحی شده است. بعضی مدلها با تماس نوک حسگر با بدن کار میکنند. بعضی هم تابش مادون قرمز را از پیشانی یا داخل گوش میگیرند. دمای ثبتشده به ما کمک میکند تب را بررسی کنیم و ببینیم دمای بدن در طول زمان چه تغییری کرده است.
حالا فرض کن یک بار از پیشانی دما میگیری و بار بعد از زیر بغل. دو عدد متفاوت میبینی و اولین فکرت این است که یکی از دستگاهها ایراد دارد. قبل از اینکه یکیشان را بازنشسته کنیم، ببینیم هر عدد از کجا آمده. محل اندازهگیری روی نتیجه اثر دارد و همین نکته ساده، هم موقع استفاده از تبسنج به درد میخورد و هم موقع خریدش.
ترمومتر پزشکی چطور کار میکند؟
در تبسنج دیجیتال تماسی، حسگر داخل نوک دستگاه قرار دارد. وقتی نوک تبسنج را در محل تعیینشده، مثلاً زیر زبان یا زیر بغل، میگذاری، دستگاه تغییر دمای حسگر را میخواند و نتیجه را روی نمایشگر نشان میدهد. در مدلهایی که بوق پایان دارند، بوق بهت میگوید چه زمانی عدد را بخوانی. محل مجاز اندازهگیری را هم از دفترچه همان مدل چک کن.
در تبسنج مادون قرمز غیرتماسی، حسگر تابش مادون قرمز را از سطح پیشانی دریافت میکند و دستگاه از آن برای برآورد دمای بدن استفاده میکند. اینجا فاصله بخشی از روش اندازهگیری است. اگر سازنده برای یک مدل فاصله مشخصی تعیین کرده، همان فاصله را رعایت کن. دو تبسنج ممکن است شبیه هم باشند و فاصله کاری متفاوتی داشته باشند.
انواع ترمومتر پزشکی چه فرقی دارند؟
فرق این مدلها را از روی جایی که دما را میخوانند و شیوه کار کردن با آنها بهتر میشود فهمید. این سه مدل را بیشتر میبینی.
مقایسه سه نوع رایج تبسنج پزشکی
| نوع تبسنج |
محل اندازهگیری |
نکته مهم در استفاده |
| دیجیتال تماسی |
زیر زبان یا زیر بغل، طبق دفترچه مدل |
نوک حسگر را تا پایان اندازهگیری در محل درست نگه دار. |
| مادون قرمز غیرتماسی |
پیشانی |
فاصله و زاویه دستگاه را طبق دستور سازنده تنظیم کن. |
| مادون قرمز گوشی |
داخل گوش |
محل و زاویه قرار گرفتن حسگر را از دفترچه همان مدل چک کن. |
فرق ترمومتر پزشکی با دماسنج لیزری صنعتی چیست؟
تبسنج پیشانی و دماسنج لیزری صنعتی را کنار هم بگذار. از روی شکل بدنه و ماشه، ممکن است فکر کنی هر دو یک کار میکنند. فرقشان وقتی معلوم میشود که بپرسی عدد روی نمایشگر، دمای چیست؟ دماسنج صنعتی دمای سطحی مثل بدنه موتور یا لوله را میخواند. تبسنج پیشانی هم تابش مادون قرمز را از یک سطح، یعنی پوست پیشانی، دریافت میکند و در حالت «بدن» از آن برای برآورد دمای بدن استفاده میکند.
فرض کن یک دماسنج صنعتی روی سطح پوست عدد ۳۵ را نشان بدهد. چیزی که دستگاه خوانده، دمای سطح پوست است. اگر همان لحظه تبسنج پزشکی عدد دیگری بدهد، با دیدن این اختلاف هنوز نمیشود درباره دقت یا خرابی یکی از دستگاهها قضاوت کرد. اول باید ببینی هر دستگاه برای اندازهگیری چه چیزی طراحی شده است.
ترمومتر پزشکی یونیتی UT308H چطور دمای بدن و اجسام را میسنجد؟
برای اینکه فرق حالت «بدن» و «اجسام» روشنتر شود، ترمومتر مادون قرمز یونیتی UNI‑T UT308H را در نظر بگیر. برای گرفتن دمای پیشانی، حالت بدن را انتخاب میکنی و دستگاه را در فاصله ۱ تا ۵ سانتیمتری میگیری. طبق مشخصات محصول، بازه اندازهگیری در این حالت ۳۲ تا ۴۵ درجه سانتیگراد است و دقت اعلامشده آن ۰٫۲ درجه کمتر یا بیشتر است. وقتی دستگاه را روی حالت اجسام میگذاری، بازه به ۰ تا ۱۰۰ درجه میرسد و عدد روی نمایشگر مربوط به دمای سطح جسم است. پس قبل از اینکه ماشه را بزنی، یک نگاه به حالت دستگاه بینداز. همین تنظیم مشخص میکند عدد صفحه را چطور بخوانی. این مدل در دارمکو با یک سال ضمانت تعویض عرضه میشود.
نقطه قرمز دماسنج صنعتی چه کار میکند؟
در مدلهایی که نشانگر لیزری دارند، نقطه قرمز به نشانهگیری کمک میکند. کار اندازهگیری را حسگر مادون قرمز انجام میدهد. چیزی که موقع انتخاب باید در مشخصات دستگاه دنبالش بگردی، عبارت اندازهگیری دمای بدن انسان است. اگر تبسنج دو حالت «بدن» و «سطح» دارد، برای گرفتن دمای بدن حالت بدن را انتخاب کن و از محل و فاصلهای اندازه بگیر که در دفترچه نوشته شده است.
چرا تبسنج پیشانی گاهی دو عدد متفاوت نشان میدهد؟
فرض کن بار اول عدد ۳۶٫۷ را میبینی و چند ثانیه بعد ۳۷٫۱. قبل از اینکه به خود عدد گیر بدهیم، ببینیم بین دو بار اندازهگیری چه چیزی عوض شده. دستگاه را نزدیکتر گرفتی؟ زاویه دستت فرق کرد؟ مو یا عرق روی محل اندازهگیری بود؟ نور مستقیم خورشید هم میتواند روی خوانش اثر بگذارد.
اگر دما را دوباره میگیری، از همان نقطه و با فاصله و زاویهای که سازنده گفته اندازه بگیر. اگر هدفت ثبت تغییر دما در طول زمان است، روش را هم ثابت نگه دار. ثبت «۳۷٫۴ درجه، از پیشانی» برای مقایسه بعدی مفیدتر از نوشتن یک عدد تنهاست.
یک رقم اعشار درباره دقت تبسنج چه میگوید؟
اگر تبسنج عدد ۳۶٫۸ را نشان بدهد، میفهمیم نمایشگر نتیجه را تا یکدهم درجه نشان میدهد. به این ویژگی تفکیکپذیری نمایشگر میگویند. برای اینکه بفهمی سازنده چه میزان خطایی را برای دستگاه اعلام کرده، باید دنبال مشخصه دقت اندازهگیری یا Accuracy بگردی. اگر کنار دقت یک بازه دمایی نوشته شده، آن بازه را هم بخوان. دقت اعلامشده به همان شرایطی مربوط است که سازنده مشخص کرده است.
موقع انتخاب ترمومتر پزشکی چه چیزهایی را چک کنیم؟
- کاربرد دستگاه. در مشخصات همان مدل ببین برای اندازهگیری دمای بدن انسان طراحی شده است یا نه.
- محل و روش اندازهگیری. مشخص کن دما را از پیشانی، گوش یا با حسگر تماسی میگیری. اگر تبسنج پیشانی است، فاصله کاری آن را هم بخوان.
- دقت اعلامشده. در دفترچه دنبال مشخصه دقت و بازهای بگرد که آن دقت برایش اعلام شده است.
اگر بخواهم یک سؤال از این مقاله یادت بماند، همین است. این عدد را از کجا و با چه روشی گرفتم؟ جوابش کمک میکند تبسنج مناسب را انتخاب کنی و وقتی دوباره دما را میگیری، عدد تازه را درستتر با عدد قبلی مقایسه کنی.
دارمکو؛ فروشگاه تجهیزات اندازهگیری
دارمکو فروشگاه تجهیزات اندازهگیری است، از مولتیمتر گرفته تا دماسنج صنعتی و ترمومتر پزشکی. اگر برای اندازهگیری دمای بدن دنبال تبسنج پیشانی هستی، یکی از مدلهای موجود در دارمکو ترمومتر پزشکی یونیتی UNI-T UT308H است که با یک سال ضمانت تعویض عرضه میشود. موقع بررسی این مدل، اول مشخصات حالت «بدن» را بخوان. فاصله اندازهگیری ۱ تا ۵ سانتیمتر و دقت اعلامشده ±۰٫۲ درجه سانتیگراد، دو مشخصهای هستند که برای همین کاربرد باید به آنها نگاه کنی.
سوالات متداول درباره ترمومتر پزشکی
ترمومتر پزشکی همان تبسنج است؟
بله. ترمومتر پزشکی همان دستگاهی است که در گفتوگوی روزمره به آن تبسنج میگوییم. واژه «پزشکی» هم کاربرد دستگاه را مشخص میکند. این مدل برای اندازهگیری دمای بدن انسان طراحی شده است.
از چه فاصلهای باید با تبسنج پیشانی دما بگیریم؟
فاصله را از دفترچه همان مدل بخوان. مثلاً فاصله اعلامشده برای یونیتی UT308H بین ۱ تا ۵ سانتیمتر است. ممکن است دستگاه بعدی همان شکل و شمایل را داشته باشد، ولی سازندهاش فاصله دیگری تعیین کرده باشد.
چرا عدد تبسنج پیشانی با تبسنج زیر بغل فرق میکند؟
چون محل و روش اندازهگیری فرق دارد. اگر میخواهی ببینی دمای بدن در طول زمان چقدر تغییر کرده، هر بار از همان محل و با همان روش اندازه بگیر. کنار عدد هم بنویس «پیشانی» یا «زیر بغل». این دو کلمه موقع مقایسه بیشتر از چیزی که فکر میکنی به کارت میآیند.
اگر تبسنج دو حالت «بدن» و «اجسام» داشته باشد، کدام را انتخاب کنیم؟
برای اندازهگیری دمای بدن، حالت «بدن» را انتخاب کن و از محل و فاصلهای که سازنده گفته اندازه بگیر. حالت «اجسام» برای خواندن دمای سطح است. یک نگاه به حالت دستگاه قبل از زدن دکمه، جلوی اشتباه در خواندن نتیجه را میگیرد.
اگر تبسنج عدد را تا یکدهم درجه نشان بدهد، دقتش هم یکدهم درجه است؟
عدد ۳۶٫۸ بهت میگوید نمایشگر نتیجه را تا یک رقم اعشار نشان میدهد. برای فهمیدن دقت دستگاه، مشخصه دقت اندازهگیری یا Accuracy را در دفترچه بخوان. اگر سازنده کنار آن یک بازه دمایی یا شرایط خاص نوشته، آن را هم در نظر بگیر.