دو آمپرمتر کلمپی را تصور کنید که روی هر دو عدد ۶۰۰ آمپر درج شده است. اولی میتواند جریان یک موتور برق شهری را اندازه بگیرد. دومی علاوه بر آن، جریان کابل باتری خودرو را هم میخواند. اگر کارتان بررسی جریان باتری است، عدد ۶۰۰ آمپر بهتنهایی کمکی به انتخاب نمیکند. مشخصهای که باید در جدول فنی پیدا کنید DC Current یا A⎓ است.
آمپرمتر کلمپی AC فقط جریان متناوب را از طریق فک اندازه میگیرد. آمپرمتر کلمپی AC/DC میتواند جریان متناوب و مستقیم را از طریق فک اندازه بگیرد. هنگام خرید، عبارت AC/DC را در ردیف جریان قابل اندازهگیری با فک بررسی کنید. بعضی مدلها ولتاژ DC را با پراب میسنجند، در حالی که فک آنها فقط برای جریان AC طراحی شده است.
مقایسه آمپرمتر کلمپی AC و AC/DC
| معیار |
آمپرمتر کلمپی AC |
آمپرمتر کلمپی AC/DC |
| جریان قابل اندازهگیری با فک |
جریان متناوب A~ |
جریان متناوب A~ و جریان مستقیم A⎓ |
| کاربرد معمول |
بررسی جریان مصرفی تجهیزات برق شهری و موتورهای AC |
کاربردهای AC بهعلاوه اندازهگیری جریان باتری، مدار شارژ خودرو و بخش DC سیستم خورشیدی |
| فناوری رایج اندازهگیری |
ترانس جریان یا CT |
سنسور اثر هال در بسیاری از مدلها |
| تنظیم صفر |
طبق دستورالعمل مدل |
در حالت جریان DC، پیش از اندازهگیری طبق دستورالعمل دستگاه |
| مشخصهای که قبل از خرید باید بررسی کنید |
رنج و دقت جریان AC |
رنج و دقت جریان را جداگانه برای AC و DC بررسی کنید |
چرا فک بعضی کلمپمترها جریان DC را نمیخواند؟
عبور جریان از سیم، اطراف آن میدان مغناطیسی ایجاد میکند. فک کلمپمتر این میدان را حس میکند و دستگاه از روی آن مقدار جریان را به دست میآورد. تفاوت اصلی از جایی شروع میشود که میدان جریان AC پیوسته تغییر میکند، اما میدان ناشی از یک جریان DC ثابت، پایدار است.
در بسیاری از کلمپمترهای AC، فک مانند ترانس جریان (CT) عمل میکند. این فناوری برای تولید سیگنال اندازهگیری به تغییر میدان مغناطیسی نیاز دارد و به همین دلیل جریان DC ثابت را نمیسنجد.
در بسیاری از مدلهای AC/DC، سنسور اثر هال امکان تشخیص میدان ثابت و متغیر را فراهم میکند. بنابراین دستگاه میتواند با همان فک، هم جریان AC و هم جریان DC را بخواند. در اندازهگیری DC، میدانهای مغناطیسی اطراف یا آفست سنسور میتوانند باعث شوند نمایشگر با فک خالی هم عددی نشان دهد. به همین دلیل، تنظیم صفر طبق دفترچهٔ مدل، بهویژه هنگام سنجش جریانهای کم، اهمیت دارد.
دام رایج هنگام خرید؛ ولتاژ DC را با جریان DC اشتباه نگیرید
فرض کنید در مشخصات محصول چنین چیزی نوشته شده است:
| مشخصه |
معنی آن |
AC Current: 600 A |
فک دستگاه جریان AC را تا رنج اعلامشده اندازه میگیرد. |
DC Voltage: 600 V |
دستگاه میتواند ولتاژ DC را با پراب اندازه بگیرد. |
DC Current در جدول فنی درج نشده |
برای خرید دستگاه با هدف سنجش جریان DC، قابلیت فک را از دفترچه یا دیتاشیت سازنده تأیید کنید. |
این تفاوت در کار با خودرو کاملاً ملموس است. اگر بخواهید ولتاژ دو سر باتری را بخوانید، دنبال V⎓ میگردید. اگر بخواهید جریان عبوری از کابل باتری را با فک اندازه بگیرید، مشخصهٔ موردنیاز A⎓ است.
یک نمونهٔ واقعی، هیوکی 3280-10F است. در مشخصات سازنده، برای این مدل هم رنج ولتاژ DC درج شده و هم رنج جریان AC. قابلیت اندازهگیری ولتاژ DC با پراب، فک این مدل را به آمپرمتر جریان مستقیم تبدیل نمیکند.
کلمپمتر AC بخریم یا AC/DC؟
برای برق ساختمان و مصرفکنندههای AC
اگر کار اصلیتان بررسی جریان مصرفی تجهیزات تکفاز یا جریان هر فاز در تجهیزات سهفاز است، یک آمپرمتر کلمپی AC با رنج، دقت و ردهٔ ایمنی متناسب با محل کار میتواند نیازتان را پوشش دهد. برای بارهایی با شکل موج غیرسینوسی، به قابلیت True RMS در حالت جریان AC و محدودیتهای فرکانسی آن مدل توجه کنید.
برای باتری، خودرو و سیستم خورشیدی
اگر میخواهید جریان کابل باتری، جریان شارژ یا جریان سمت DC سیستم خورشیدی را بسنجید، سراغ آمپرمتر کلمپی AC/DC با رنج جریان DC مناسب بروید. اگر همین دستگاه قرار است هر دو سمت یک اینورتر را بررسی کند، سمت DC و سمت AC را جداگانه در مشخصات در نظر بگیرید.
برای برقدزدی خودرو و جریانهای کم
اینجا صرف دیدن DC Current کافی نیست. مثلاً اگر جریان مورد انتظار حدود ۴۰ میلیآمپر است و کوچکترین گام نمایش دستگاه در رنج DC برابر ۰٫۱ آمپر، یعنی ۱۰۰ میلیآمپر است، دستگاه برای خواندن آن مقدار تفکیک کافی ندارد. کمترین رنج DC، تفکیکپذیری و دقت اعلامشده در همان رنج را کنار هم بررسی کنید. تعداد رقمهای نمایشگر بهتنهایی دقت اندازهگیری را مشخص نمیکند.
سه مشخصه که ارزش بررسی جداگانه دارند
- True RMS به روش سنجش مقدار مؤثر جریان AC مربوط است. وجود آن روی دستگاه به شما نمیگوید که فک جریان DC را هم اندازه میگیرد. برای این قابلیت، دنبال
DC A یا A⎓ باشید.
- AC/DC و AC+DC دو عبارت متفاوت در دیتاشیتاند. AC/DC معمولاً یعنی دستگاه میتواند جریان AC و DC را در حالتهای مربوط به هرکدام بخواند. اگر میخواهید مقدار مؤثر کلی یک جریان با مؤلفهٔ DC و نوسان AC را بسنجید، حالت AC+DC را جداگانه بررسی کنید.
- دهانهٔ فک و ردهٔ ایمنی CAT روی امکان استفاده از دستگاه در محل کار اثر دارند. ابعاد هادی باید با دهانهٔ فک سازگار باشد و ردهٔ ایمنی و ولتاژ مجاز باید با محل اندازهگیری مطابقت داشته باشند. برای کار در تابلو برق و مدارهای برقدار، محدودیتهای دفترچهٔ مدل را رعایت کنید و اندازهگیری را به فرد دارای صلاحیت بسپارید.
سوالات متداول
چرا وقتی فاز و نول را با هم داخل فک میگذاریم، عدد نزدیک صفر میشود؟
در یک مدار سالم، جریان رفت و برگشت تقریباً برابر و در خلاف جهت یکدیگر است. اگر هر دو هادی داخل فک باشند، اثر مغناطیسی آنها تا حد زیادی خنثی میشود. هنگام اندازهگیری جریان بار، فک باید تنها یک هادی را در بر بگیرد. اندازهگیری نشتی با دربرگرفتن هادیهای رفت و برگشت، کاربرد جداگانهای است که به دستگاه با حساسیت مناسب نیاز دارد.
منفی شدن عدد جریان DC نشانهٔ خرابی دستگاه است؟
معمولاً علامت منفی یعنی جهت جریان نسبت به علامت مرجع روی فک برعکس است. جهت فک و تنظیم صفر را طبق دفترچه بررسی کنید. این علامت در بررسی باتری میتواند به تشخیص جهت شارژ یا دشارژ کمک کند، به شرطی که جهت قرارگیری فک را بدانید.
جمعبندی و راهنمای خرید از دارمکو
اگر جریان تجهیزات برق شهری را بررسی میکنید، آمپرمتر کلمپی AC را بر اساس رنج، دقت و شرایط محل کار انتخاب کنید. برای سنجش جریان کابل باتری، مدار شارژ خودرو یا بخش DC سیستم خورشیدی، سراغ آمپرمتر کلمپی AC/DC بروید و مشخصهٔ A⎓ را در جدول فنی پیدا کنید. اگر جریان موردنظر کم است، انتخاب را از کمترین رنج قابل استفاده شروع کنید.
در دارمکو میتوانید مدلها را در دستهٔ مولتیمتر کلمپی مقایسه کنید. اگر اندازهگیری جریان مستقیم برایتان ضروری است، بررسی را از دستهٔ آمپرمتر کلمپی DC شروع کنید و رنج، دقت DC و اندازهٔ دهانهٔ فک هر مدل را کنار هم ببینید.