ارت سنج چیست و چرا باید از آن استفاده کنیم؟
اگر با تاسیسات صنعتی، ساختمان یا تابلوهای برق سروکار دارید، احتمالاً می دانید که سیستم ارتینگ درست، تفاوت بین یک کار امن و خطر برق گرفتگی است. ارت سنج یا ارت تستر، ابزاری است که میزان مقاومت زمین را اندازه گیری می کند و مطمئن می شود جریان اضافی به صورت ایمن به زمین هدایت شود.
چرا ارت سنج اهمیت دارد؟
یک سیستم ارتینگ با مقاومت پایین، تضمین می کند که هنگام اتصال کوتاه یا نشتی جریان، خطر برق گرفتگی و آسیب به تجهیزات کاهش یابد. بدون تست دقیق، ممکن است سیستم ارت به ظاهر درست باشد، اما در عمل نمی تواند جریان خطرناک را هدایت کند. اینجاست که ارت سنج اهمیت واقعی خود را نشان می دهد.
نکته عملی: حتی اگر تاسیسات جدید نصب شده باشند، تست دوره ای با ارت سنج ضروری است. بسیاری از مشکلات بعد از چند سال در اثر خوردگی یا شل شدن اتصال ها رخ می دهند.
مفهوم مقاومت زمین و نقش آن در ایمنی برق
مقاومت زمین به میزان توانایی زمین در عبور جریان برق گفته میشود. هر چه مقاومت زمین پایینتر باشد، سیستم حفاظتی بهتر عمل میکند و در صورت بروز خطا، جریان برق به سرعت و ایمن به زمین هدایت میشود.
چند نکته کلیدی:
مقاومت زمین بالا میتواند منجر به خطرات برق گرفتگی شود.
اندازه گیری منظم با ارت سنج، از بروز مشکلات جدی در تابلوهای برق، تجهیزات صنعتی و ساختمانها جلوگیری میکند.
ارت سنج نه تنها مقاومت زمین را نشان میدهد، بلکه صحت عملکرد سیستمهای حفاظتی را هم ارزیابی میکند.
تفاوت ارت سنج دیجیتال، آنالوگ و کلمپی
ارت سنج آنالوگ – ساده و پایه ای
ارت سنج آنالوگ قدیمی ترین نوع است و برای اندازه گیری مقاومت زمین پایه مناسب است. با این حال، دقت آن نسبت به مدل های دیجیتال پایین تر است و خواندن عدد از روی عقربه می تواند خطاپذیر باشد. این مدل بیشتر برای آموزش یا تست های ساده کفایت می کند، اما برای محیط های صنعتی یا پروژه های حساس توصیه نمی شود.
ارت سنج دیجیتال – دقیق و قابل اتکا
ارت سنج دیجیتال دقت بالاتر و نمایشگر واضح با قابلیت ثبت داده ها دارد. این ویژگی ها باعث می شود که در کارهای صنعتی، تابلوهای برق و آزمایشگاه ها گزینه مطمئن تری باشد. با دیجیتال، دیگر نیازی به حدس و گمان روی عقربه نیست و می توان مقادیر مقاومت زمین را با اطمینان ثبت و تحلیل کرد.
نکته عملی: اگر می خواهید گزارش یا مستندات ایمنی داشته باشید، مدل دیجیتال امکان ثبت و ذخیره داده ها را فراهم می کند.
ارت سنج کلمپی – سریع و بدون قطع اتصال
ارت سنج کلمپی بدون نیاز به اتصال مستقیم به زمین جریان های نشتی و مقاومت را اندازه گیری می کند. این یعنی می توان در محیط های صنعتی، خودرو یا سیستم های فعال، سرعت کار بالاتر و ایمنی بیشتر داشت. تنها نکته این است که دقت آن معمولاً کمی پایین تر از مدل های دیجیتال سه سیمه است، اما وقتی سرعت و راحتی اولویت دارد، ابزار بسیار کاربردی و عملیاتی است.
نکات کلیدی قبل از خرید ارت سنج (ارت تستر)
انتخاب ارت سنج مناسب، فراتر از مقایسه قیمت است. اگر می خواهید مطمئن شوید دستگاهی که می خرید هم دقیق باشد و هم برای نیاز واقعی شما کاربردی باشد، باید چند نکته مهم را در نظر بگیرید:
۱. دقت اندازه گیری
دقت بالا در اندازه گیری مقاومت زمین، مهم ترین معیار یک ارت سنج باکیفیت است. بدون دقت کافی، ممکن است سیستم ارت به ظاهر درست باشد، اما در عمل نتواند جریان نشتی را ایمن هدایت کند.
توصیه عملی: اگر در محیط صنعتی یا تابلوهای برق حساس کار می کنید، دقت ±1% یا بهتر، حداقل استاندارد شما باشد.
۲. نوع نمایشگر
ارت سنج های دیجیتال با نمایشگر روشن و واضح، خواندن داده ها را ساده می کنند و احتمال خطا را کاهش می دهند. در مقابل، مدل های آنالوگ برای محیط های آموزشی یا تست های ساده کفایت می کنند، اما برای کاربرد حرفه ای مناسب نیستند.
۳. محدوده اندازه گیری
اطمینان حاصل کنید که دستگاه، مقاومت زمین را در محدوده مورد نیاز پروژه شما اندازه گیری کند. برخی مدل ها تنها برای زمین های خانگی مناسب هستند و برخی دیگر جریان های صنعتی و مقاومت های پایین را هم پشتیبانی می کنند.
4. گارانتی و خدمات پس از فروش
حتماً دستگاهی را انتخاب کنید که گارانتی معتبر و خدمات پس از فروش داشته باشد. ارت سنج ابزاری است که باید سال ها قابل اعتماد بماند، و خدمات پس از فروش مناسب، اطمینان خاطر شما را تضمین می کند.
امیدوارم تا اینجا با ارت سنج شناخت پیدا کرده باشید و پاسخ سوالات و ابهاماتی که در ذهن داشتید را گرفته باشید.
انواع ارت سنج
1. ارت سنج آنالوگ
مدل های قدیمی تری هستند که امروزه به ندرت در بازار پیدا می شوند. این دستگاه ها معمولاً با عقربه های نشان دهنده مقاومت و ولتاژ کار می کنند.
چرا کمتر استفاده می شوند؟
این مدل ها دقت کمتری نسبت به مدل های دیجیتال دارند و بیشتر برای کاربردهای محدود و ساده استفاده می شوند. همچنین، آب و هوای خارجی و شرایط کاری سخت می تواند بر دقت آن ها تاثیر منفی بگذارد. به همین دلیل، ارت سنج های دیجیتال جایگزین آن ها شده اند و در حال حاضر بیشتر برای تست مقاومت زمین و سیستم های ارتینگ از مدل های دیجیتال استفاده می شود.
2. ارت سنج دیجیتال
نسل جدیدتر این دستگاه ها هستند که به دلیل دقت بالا و استفاده آسان، محبوبیت زیادی پیدا کرده اند. این دستگاه ها با استفاده از صفحه نمایش LCD و واحدهای دیجیتال مقدار مقاومت زمین را نشان می دهند.
مزایا:
- دقت بالا و خواندن راحت از صفحه نمایش
- اندازه گیری دقیق مقاومت زمین حتی در شرایط کاری پیچیده
- برخی مدل ها ویژگی های اضافی مثل اندازه گیری ولتاژ، آلارم های هشدار و آزمون خودکار دارند.
3. ارت سنج کلمپی
ارت سنج کلمپی (Clamp Grounding Resistance Tester) پیشرفته ترین نوع ارت تستر است که به دلیل دقت بسیار بالا در اندازه گیری مقاومت زمین و عدم نیاز به قطع کردن مدار، مورد توجه بسیاری از مهندسان و تکنسین ها قرار دارد. این دستگاه ها با کلمپ های مخصوص به راحتی می توانند مقاومت زمین را اندازه گیری کنند، حتی زمانی که دستگاه ها و تجهیزات به شبکه متصل هستند.
مزایا:
- دقت بسیار بالا در اندازه گیری
- عدم نیاز به قطع اتصال زمین
- اندازه گیری سریع و بدون نیاز به تماس مستقیم با سیم ها
- طراحی ارگونومیک و مقاوم برای استفاده در محیط های صنعتی
ویژگیهای کلیدی ارت سنج خوب
انتخاب یک ارت سنج مناسب، صرفاً خرید یک ابزار نیست؛ بلکه انتخاب یک همراه مطمئن برای ایمنی سیستمهای برق است. در ادامه مهمترین ویژگیهای ارت سنجهای با کیفیت را بررسی میکنیم.
دقت اندازه گیری و محدوده مقاومت زمین
دقت اندازه گیری اولین معیار مهم است. مقاومت زمین معمولاً بین چند اهم تا چند صد اهم متغیر است و هر ارت سنجی باید توانایی اندازه گیری با دقت کافی در محدوده مورد نیاز شما را داشته باشد.
برای ساختمانها و شبکههای خانگی، محدوده 0 تا 200 اهم معمولاً کافی است.
برای محیطهای صنعتی و نیروگاهی، ارت سنجی با محدوده وسیعتر و دقت بالاتر لازم است تا کوچکترین نوسانات یا مقاومتهای غیر استاندارد مشخص شوند.
دقت کم یا محدوده محدود میتواند منجر به تصمیمات اشتباه و خطرات ایمنی شود، پس همیشه ارت سنجی انتخاب کنید که مناسب نیاز واقعی شما باشد.
قابلیت تست اتصال زمین و سیستم حفاظتی
یک ارت سنج حرفهای تنها مقاومت زمین را اندازه نمیگیرد، بلکه عملکرد سیستم حفاظتی و اتصال زمین را نیز بررسی میکند. این قابلیت باعث میشود قبل از بروز مشکل، ایرادات احتمالی شناسایی شده و اقدامات اصلاحی انجام شود.
ویژگیهایی مثل تست خودکار اتصال زمین، شبیهسازی خطا و بررسی پیوستگی سیستم حفاظتی از جمله قابلیتهایی هستند که سطح ایمنی را بسیار بالاتر میبرند.
استانداردهای ایمنی و حفاظت کاربر (CAT III / CAT IV)
ارت سنجها معمولاً در محیطهایی با جریان و ولتاژ بالا استفاده میشوند، بنابراین استاندارد ایمنی دستگاه و حفاظت کاربر حیاتی است.
CAT III: مناسب برای تابلوهای برق و تجهیزات صنعتی با ولتاژ متوسط
CAT IV: مناسب برای اتصال مستقیم به منبع برق و شبکههای بزرگ
دستگاهی که استاندارد ایمنی مناسب نداشته باشد، در صورت بروز خطا میتواند خطرناک باشد. همیشه توجه داشته باشید که ارت سنج با محیط کار شما مطابقت داشته باشد.
امکانات جانبی: نمایشگر، ثبت داده و تست خودکار
امکانات جانبی ارت سنج، تجربه کاربری را بسیار راحتتر و کاربردیتر میکنند:
نمایشگر واضح و بزرگ: خواندن عدد دقیق مقاومت زمین در محیطهای روشنایی کم یا شرایط سخت آسانتر است.
ثبت دادهها و اتصال به کامپیوتر: برای نگهداری سوابق اندازه گیری و تحلیل روند مقاومت زمین در طول زمان مفید است.
تست خودکار: کاهش خطای کاربر و افزایش سرعت اندازه گیری، بهخصوص در پروژههای بزرگ یا صنعتی.
مزایا و کاربردهای ارت سنج در صنعت و برق ساختمان
ارت سنج ابزاری است که امنیت سیستم های برق و تجهیزات حساس را تضمین می کند. کاربردهای آن در محیط های صنعتی و ساختمان ها متنوع و حیاتی است:
ایمنی تجهیزات الکتریکی
اندازه گیری دقیق مقاومت زمین با ارت سنج باعث می شود تجهیزات برقی در برابر اضافه جریان و اتصال کوتاه محافظت شوند. این یعنی حتی در مدارهای پیچیده، احتمال آسیب به تجهیزات کاهش پیدا می کند و سیستم ها قابل اعتمادتر می شوند.
حفاظت در برابر برق گرفتگی
یک سیستم ارتینگ درست، تضمین می کند که جریان های نشتی یا اتصال های نادرست به زمین هدایت شوند و خطر برق گرفتگی کاهش یابد. استفاده منظم از ارت سنج، به ویژه در محیط های صنعتی، به معنای ایمنی واقعی برای تکنسین ها و کارکنان است.
کاربرد در برق ساختمان
در پروژه های ساختمانی، اندازه گیری مقاومت زمین یکی از الزامات قانونی است. حتی برای خانه های مسکونی، تست ارتینگ از بروز مشکلات ناشی از سیم کشی نادرست و خطرات احتمالی جلوگیری می کند.
کاربرد در تاسیسات صنعتی
در صنایع بزرگ، سیستم های ارتینگ برای حفاظت از تجهیزات حساس به ولتاژ، تابلوهای برق، ماشین آلات و تجهیزات کنترل حیاتی ضروری هستند. ارت سنج به تکنسین ها اجازه می دهد قبل و بعد از نصب سیستم، سلامت ارتینگ را بررسی و مطمئن شوند، چیزی که نقش کلیدی در جلوگیری از خسارت های مالی و توقف خط تولید دارد.

پیش از خرید، بهتر است نوع تست مورد نیاز (سه میخ، دو میخ یا ارت سنج کلمپی) را مشخص کنید تا بهترین مدل را متناسب با کاربرد خود انتخاب نمایید. تیم دارمکو آماده ارائه مشاوره تخصصی و راهنمایی شما در انتخاب مناسب ترین ارت سنج حرفه ای است.
بیشتر بخوانید > نحوه انتخاب چاه ارت
هدف اصلی سیستم ارتینگ، حفاظت از جان افراد و تجهیزات در برابر برق گرفتگی است. یک سیستم ارتینگ مؤثر باید مقاومت الکتریکی پایینی داشته باشد تا جریان برق بتواند به سرعت و ایمن به زمین هدایت شود.برای سنجش مقاومت الکتریکی سیستم ارتینگ، از دستگاه های ارت تستر استفاده می شود که روش های مختلفی برای اندازه گیری دارند. رایج ترین روش، روش سه سیمه است که در آن از سه الکترود برای اندازه گیری مقاومت بین الکترود زمین، الکترود کمکی و الکترود اندازه گیری استفاده می شود.
دلیل تفاوت قیمت در ارت سنج ها چیست؟
قیمت ارت سنج همیشه یک عدد ساده روی کاغذ نیست، بلکه بازتابی از دقت، کیفیت و قابلیت های واقعی دستگاه است. وقتی با تجهیزات صنعتی سر و کار دارید، یک دستگاه ارزان ممکن است جواب بدهد، اما در محیط های حساس یا سیستم های پیچیده، همان اختلاف دقت کوچک می تواند تفاوت بین تشخیص درست و خطا باشد. برندهای معتبر مثل Fluke علاوه بر کیفیت ساخت و دقت بالا، اطمینان می دهند که دستگاه در طول سال ها پایدار باقی بماند و داده ها قابل اعتماد باشند.
در مقابل، مدل های اقتصادی ممکن است برای استفاده های ساده یا خانگی کفایت کنند، اما اگر بخواهید مقاومت چاه ارت را در یک کارخانه بزرگ اندازه گیری کنید، یا از ارت سنج در تابلوهای برق حساس استفاده کنید، احتمال دارد محدودیت هایی که در ابتدا دیده نمی شوند، جلوی شما را بگیرند. به همین دلیل، قیمت را نمی توان صرفاً با عدد روی سایت مقایسه کرد؛ باید با نیاز واقعی و محیط کاری تطبیق داده شود تا هزینه ای که پرداخت می کنید، نتیجه واقعی و قابل اعتماد بدهد.
خرید ارت سنج (ارت تستر) دیجیتال از بهترین برندهای بازار در دارمکو
انتخاب و خرید یک ارت تستر به ویژه زمانی که با تنوع برندها و مدل ها در بازار مواجه هستید، ممکن است چالش برانگیز باشد. در این مواقع، بهترین راهکار انتخاب محصولاتی است که قبلاً تجربه کرده اید و از کیفیت آنها راضی بوده اید یا با مطالعه و تحقیق دقیق در مورد برندها و مدل های مختلف در بازار تصمیم گیری کنید.
مولتی متر خوب و ارزان
به منظور انتخاب بهترین مارک ارت تستر دیجیتال، می توانید به سمت کمپانی های بزرگ با تجربه در تولید این نوع ابزارها مراجعه کنید. این کمپانی ها اغلب دارای سابقه و تجربه طولانی در تولید و توسعه ارت تسترها هستند و محصولات با کیفیت و قابلیت های مطلوبی ارائه می دهند.
بیشتر بخوانید > ارت سنج چیست؟

پرفروش ترین مدل های ارت سنج در بازار ایران
1. UT526 یونیتی
مدل UT526 از برند یونیتی (UNI-T) یکی از پرفروش ترین و معتبرترین در بازار ایران است. این دستگاه دیجیتال با دقت بالا و قابلیت های پیشرفته مانند اندازه گیری مقاومت زمین، ولتاژ و تست باتری، گزینه ای عالی برای استفاده در پروژه های صنعتی و ساختمانی است.
ویژگی ها:
- دقت بالا در اندازه گیری مقاومت
- قابلیت اندازه گیری ولتاژ و آزمون خودکار
- صفحه نمایش بزرگ و روشن
2. Victor 4106A
مدل Victor 4106A یکی دیگر از مدل های محبوب در بازار است که برای اندازه گیری مقاومت زمین به طور دقیق طراحی شده است. این دستگاه به دلیل قیمت مناسب و دقت بالا گزینه ای محبوب برای بسیاری از مهندسان و تکنسین هاست.
ویژگی ها:
- آلارم های هشدار برای مقاومت بیش از حد مجاز
- قابلیت تست باتری و ولتاژ
- طراحی مقاوم و مناسب برای استفاده در پروژه های صنعتی
3. ارت سنج یونیتی مدل UNI-T UT572
مدل UT572 از برند یونیتی یکی دیگر از ارت سنج های دیجیتال با دقت و قابلیت های پیشرفته است. این دستگاه برای اندازه گیری مقاومت زمین و پایداری سیستم های ارتینگ به ویژه در پروژه های برق و تاسیسات صنعتی بسیار مناسب است.
ویژگی ها:
- قابلیت اندازه گیری دقیق مقاومت
- صفحه نمایش دیجیتال با دقت بالا
- مقاوم در برابر ضربه و شرایط سخت
سوالات متداول
سوال ۱: چرا مقاومت زمین سیستم ارتینگ کمتر از حد استاندارد باشد خطرناک است؟
اگر مقاومت زمین بیشتر از حد استاندارد باشد، جریان نشتی یا جریان اتصال کوتاه به زمین به خوبی هدایت نمی شود. در نتیجه، حتی سیستم های حفاظتی مانند فیوز یا کلید حفاظتی (RCCB) ممکن است دیر عمل کنند یا عمل نکنند، و خطر برق گرفتگی و آسیب به تجهیزات افزایش می یابد. استفاده از ارت سنج دقیق، به ویژه مدل دیجیتال سه سیمه، تضمین می کند که مقاومت زمین در محدوده مناسب قرار دارد و سیستم ارتینگ واقعی و مطمئن است.
سوال ۲: ارت سنج کلمپی دقت کافی برای محیط صنعتی دارد؟
ارت سنج های کلمپی سرعت و راحتی بالایی دارند، اما دقت آن ها معمولاً کمی پایین تر از مدل های سه سیمه دیجیتال است. در محیط های صنعتی که جریان های بالا و تجهیزات حساس وجود دارد، این مدل ها برای تشخیص سریع نشتی یا تست اولیه مناسب هستند، اما برای اندازه گیری دقیق مقاومت زمین و گزارش رسمی ایمنی، مدل دیجیتال سه سیمه هنوز استاندارد است. به همین دلیل بعضی تکنسین ها از کلمپی برای پایش سریع و ایمن و از دیجیتال سه سیمه برای ثبت دقیق و مستندسازی استفاده می کنند.
سوال ۳: آیا می توان از ارت سنج برای تست سیم کشی ساختمان های قدیمی استفاده کرد؟
بله، ولی باید به چند نکته توجه کنید. در ساختمان های قدیمی، سیستم ارت ممکن است از نظر سیم کشی یا اتصال به زمین فرسوده یا ناقص باشد. تست با ارت سنج نشان می دهد که مقاومت زمین واقعی چقدر است و آیا سیستم قادر به هدایت جریان های نشتی هست یا خیر. در این حالت، ارت سنج دیجیتال با دقت بالا و قابلیت ثبت داده ها به شما کمک می کند تا نیاز به بهبود یا تعویض تجهیزات ارتینگ را مشخص کنید و تصمیم بهتری برای ایمنی ساختمان بگیرید.